Qondarma histiocytoma dog lip erməni soyqırımı – vikipediya

Erməni soyqırımı iddialarının yayıldığı areal da maraqlıdı – avropa və amerika. Avropada qərar qəbul edən ölkələrin çoxu türkiyənin qapısını döydüyü avropa histiocytoma dog lip birliyinin üzvüdü. Amerikada isə soyqırımı tanıyan yalnız kanada və üç latın amerikası histiocytoma dog lip ölkəsi deyil. Türkiyənin strateji müttəfiqi ABŞ-da soyqırımı tanıyan ştatların sayı 30-a çatıb. ABŞ konqresinin gündəliyində soyqırımla bağlı iki layihə durur. ABŞ prezidentləri isə hər il aprelin 24-də soyqırım sözünün yarım addımlığından keçirlər.

Erməni soyqırımını tanıyan beynəlxalq təşkilat da var – avropa parlamenti. Yəni avropa birliyi ölkələrinin parlamenti. Bu qurum erməni soyqırımını hələ 1987-ci ildə tanıyıb. Həm də fransanın səyləriylə. 1981-ci ildə fransalı parlamentar jage erməni xalqının durumu adlı layihə histiocytoma dog lip hazırlayaraq avropa parlamentinə təqdim edib. Sonra bu parlamentdəki sosialistlər qrupu adından fransalı parlamentari duport və histiocytoma dog lip belçikalı deputat qlinn qərar layihəsi hazırlayıblar. Layihədə ilk dəfə erməni soyqırımı iddiaları avropa parlamentinin gündəliyinə çıxarılıb. 1984-cü il seçkilərindən sonra avropa parlamentində sosialist qrupunu təmsil edən histiocytoma dog lip fransalı deputat sabi həmin layihəni yeniləyib. Elə həmin il başqa bir fransalı parlamentar yəhudi lobbisinin təsiriylə histiocytoma dog lip erməni soyqırımı ilə bağlı məruzəçi olmaqdan imtina edib. Bu zaman fransızlar məruzəçiliyi belçikalı deputat vandemelebroka həvalə ediblər. Qatı sağçı və irqçi kimi tanınan məruzəçi bir dəfə belə histiocytoma dog lip türkiyədə olmadan, bir türk rəsmisi ilə görüşmədən hesabat hazırlayıb. Avropa parlamentinin siyasi komitəsi buranın tarix qurumu olmadığını əsas gətirərək histiocytoma dog lip hesabatı qəbul etməyib. Fransızlar komitənin italiyalı başqanına yenidən səsvermə keçirməsi üçün təzyiq göstəriblər, amma o, rədd edib. Komitə sədrinin səlahiyyət müddəti bitdikdən sonra iş yenidən başlayıb və histiocytoma dog lip fransızlar istəklərinə nail olublar. 1987-ci il iyulun 18-də ermənilərin üzük qaşı kimi dövrəyə aldığı avropa parlamenti erməni histiocytoma dog lip soyqırımını faktiki tanıyan qərar qəbul edib. Bu, təxminən o ərəfəyə təsadüf edirdi ki, türkiyə avropa birliyinə üzvlük niyyətini açıq ifadə eləməyə başlamışdı.

Avropa parlamenti qərarını 2005-ci ildə təzələdi – türkiyə avropa birliyinə üzvlüklə bağlı alayarımçıq müzakirə tarixi almazdan bir histiocytoma dog lip ay əvvəl. Həmin qərarda türkiyənin 1915-ci ildə baş verənləri soyqırım kimi tanıması avropa birliyinə üzvlüyün histiocytoma dog lip əsas şərtlərindən biri olaraq göstərilir. Doğrudur, türkiyə üçün direktiv kopenhagen meyarlarıdır, avropa parlamentinin qərarları direktiv yox, tövsiyə xarakteri daşıyır. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, ən sonda türkiyənin tam üzvlüyünə səs verəcək qurum avropa parlamentidir. Həmin səsvermədə, əğər türkiyə bu səsverməyə qədər gedə biləcəksə, avropa parlamentinin qərarları gündəmə gələcək və ankaranın bu şərtləri yerinə histiocytoma dog lip yetirməsi tələb ediləcək. Biz ha desək də ki, bu ədalətsizlikdir.

Birinci hədəfə faktiki olaraq yaxınlaşıblar. Artıq demək olar ki, bütün qərb mətbuatı və ictimaiyyəti soyqırım iddialarını qəbul edir. Qalır məsələnin hüquqi və siyasi tərəfi. Bunun üçün ABŞ konqresinin qərarı həlledici əhəmiyyət daşıyır. Bu qətnamə başqa ölkələrin qərarlarına bənzəməyəcək. Həmin layihə keçsə, ingiltərə başda olmaqla türkiyənin digər müttəfiqləri, beynəlxalq qurumlar da hərəkətə keçəcək, üstəlik, erməni lobbisinin türkiyədən təzminat tələbləri ciddi bir əsasla gündəmə gələcək. Ermənilər bu qərarı qəbul etdirməyə çox yaxındırlar.

Ermənilər sadəcə tanınmayla kifayətlənməyiblər, adıçəkilən ölkələrin əksəriyyətində soyqırım abidələrinin qoyulmasına nail olublar, bədnam iddialarını təbliğ edən 45000 sayt yaradıblar, filmlər çəkdiriblər, bəzi ölkələrdə (almaniyada) mövzunu dərsliklərə salıblar, kitablar yazdırıblar və indi də demokratik avropa dövlətlərində soyqırım yoxdu histiocytoma dog lip deyənin cəzalandırılmasını qanuniləşdirirlər.

Ədəbiyyat milyonlarla adamı öz cığırına salan, tükənməz mədəniyyətə gedən bir yoldur. Bu yol həm ədəbi, həm tarixi, həm də mədəni irsin yoludur. Bədxah qonşularımızın hətta bu yoldan da öz çirkin məqsədləri üçün histiocytoma dog lip necə istifadə etdikləri bizə yaxşı məlumdur. Amma bu çirkin siyasət ədəbiyyatda indiyə qədər belə formada olmamışdı: erməni amerikan ədəbiyyatı. Sözügedən ədəbiyyat forması öz məzmunu və problematikasına görə uydurma erməni histiocytoma dog lip soyqırımına və bu soyqırımın dünyaya sırf ədəbiyyat vasitəsilə çatdırılmasına xidmət histiocytoma dog lip edir.

Bu ədəbiyyatın bütün yazarları erməni mənşəli amerika yazıçılarıdır. Əslində həmin yazıçıların çoxu XX əsrin ortalarından fəaliyyət göstərir. Hələ 1959-cu ildə üç aydan bir nyu-yorkda nəşr edilən ararat jurnalı elə o vaxtlardan dünya erməni histiocytoma dog lip yazıçıları ilə yanaşı erməni mənşəli amerikan yazıçılarının əsərlərini də ingilis histiocytoma dog lip dilində öz oxucularına təqdim edirdi. Bu jurnalın təsisçisi əsası 1906-cı ildə qoyulmuş, xeyriyyəçiliklə məşğul olan dünyanın ən böyük erməni ictimai təşkilatı erməni histiocytoma dog lip əsas iltifat birliyidir (AGBU- the armenian general benevolent union). Baş qərargahı nyu-yorkda yerləşən bu birliyin illik büdcəsi 36 milyon dollardır. Təşkilat 35 ölkə üzrə ermənilərin təhsil, mədəniyyət, idmana dair problemləri ilə məşğul olur. 2006-cı ildə nyu-yorkda birlik özünün 100-cü il dönümünü təntənəli şəkildə qeyd etdi.

Erməni-amerikan ədəbiyyatının ən məşhur nümayəndəsi vilyam saroyandır. Amerikada stənford universiteti hər il gənc yazıçılar üçün vilyam saroyan histiocytoma dog lip beynəlxalq mükafatı nı təqdim edir. Mükafatın təltifini maddi tərəfdən dəstəkləyən əsası yazıçının özü tərəfindən 1966-cı ildə amerikada qoyulmuş vilyam saroyan fondu dur. Vilyam saroyan erməni və erməni əsərində göstərir ki, uydurma erməni soyqırımı zamanı 1,5 milyon erməni soyuqqanlıqla türklər tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

Digər yazıçılardan lorne şirinyanın şimali amerika-erməni ədəbiyyatı: tənqidi müqəddimə: genosid, diaspora və simvollar. (armenian-north american literature: a critical introduction: genocide, diaspora, and symbols) kitabı, karol edqaryanın 370 səhifəlik yüksələn evfrat (rise the euphrates 1994) romanı, david xerdiyanın evdən gedən yol: erməni qızının əhvalatı ( the road from home: the story of an armenian girl, 1980), nişan parlakyanın 608 səhifəli müasir erməni dramı: antologiya (modern armenian drama: an anthology) kitabı, piter balakyanın yazdığı taleyin qara iti memuarı (black dog of fate: A memoir, 1997), levon surmeliyan rica edirəm, xanımlar və cənablar (I ask you, ladies and gentlemen) romanı və bir çox başqa əsərlər də 1915-ci il uydurma erməni soyqırımından yazır.

Erməni amerikan ədəbiyyatından kənara çıxsaq görərik ki, uydurma erməni soyqırımından tək bu ədəbiyyat bəhs etmir. Məsələn, yəhudi mənşəli avstriya yazıçı və şairi frans verfelin (10 sentyabr, 1890- 26 avqust, 1945) 1933-cü ildə almanca yazdığı 3 hissəli, 817 səhifəlik musa dağında 40 gün (franz werfel, die vierzig tage des musa dagh) tarixi, müharibə romanı 1915-ci il uydurma erməni soyqırımından bəhs edir. Əsəri verfel 1932-ci ilin iyul ayında yazmağa başlamış və 1933-cü ilin martında bitirmişdir. Yazıçı 1929-cu ilin mart ayında dəməşqdə qalanda gördüyü erməni qaçqın uşaqlarının histiocytoma dog lip həyatlarından təsirlənərək sözügedən romanı qələmə almağı qərara almışdır.

Adolf hitlerin vaxtında faşizm əleyhinə yazan frans verfel arzuolunmaz yazıçı histiocytoma dog lip kimi tanındığı üçün onun musa dağında 40 gün romanının almaniyada histiocytoma dog lip satılışına qadağa qoyulmuşdu. Lakin, buna baxmayaraq əsər gizlin satılırdı. 1935-ci ildə musa dağında 40 gün romanı dünyada ən çox histiocytoma dog lip satılan kitablar içində idi. Hətta, deyilənə görə, bu əsər con F. Kennedinin ən çox sevdiyi romanlardan biri olub.

Əsər müvəffəqiyyət qazandığı illərdə ona əsasən amerikada film çəkmək istəsələr histiocytoma dog lip də türkiyə ABŞ-ın dövlət departamentinə öz narazılığını bildirərək filmin çəkilməməsinə nail ola histiocytoma dog lip bilmiş. Lakin, bir neçə on illikdən sonra 1982-ci ildə əsərə erməni rejissoru sarki mauradyan 145 dəqiqəlik film histiocytoma dog lip çəksə də bu film müvəffəqiyyət qazanmır və tamamilə heç bir histiocytoma dog lip gəlir gətirməmişdir.

Birinci dünya müharibəsi zamanı osmanlı imperiyasına və türklərə qarşı apardıqları histiocytoma dog lip irqçi təbliğata bəraət qazandırmaq həm də müttəfiqlərə problem yarada biləcək histiocytoma dog lip insanları istanbuldan uzaqlaşdırmaq üçün işğalçılar hərbi tribunal qurmaq fikrinə qəldilər. Formal olaraq bu tribunal hərbi cinayətlər törədmiş insanların (ingilis hərbi əsirləri ilə sərt rəftar və ermənilərin öldürülməsi) cəzalandırılması məqsədi güdürdü.

1920 – ci illərdə aram andonyan adlı erməni tarixçi londonda, parisdə və bostonda ( ABŞ) naim bəyin xatirələri ermənlərin köçürülməsi və qətli haqda rəsmi türk histiocytoma dog lip sənədləri (the memoirs of naim bey: turkish official documents relating to the deportation and the massacres histiocytoma dog lip of armenians) adlı kitablar dərc etdirir. Bu kitablarda tələt paşaya aid olduğu iddia edilən və ermənilərin histiocytoma dog lip kütləvi qətlini əmr edən 50 teleqram və 2 məktub var. Andonyanın iddiasına görə bu materialları hələbi tutmuş general allenbinin ordusu histiocytoma dog lip aşkar etmişdir.

Maraqlıdır ki, ingilis ordusu istambulu işğal etdikdən sonra gənc türklərin hərbi cinayətlər histiocytoma dog lip törədmiş nümayəndələrinin məhkəmə qarşısına çıxarldığı istambul hərbi tribunalı andonyanın materiallarını histiocytoma dog lip saxta saymış və bunu sübut kimi qəbul etməmişdir. Bir gədər sonra berlində tələt paşanı qətlə yetirmiş soqomon teyleryanın histiocytoma dog lip məhkəməsi zamanı erməni soyqırımının sübütu kimi təqdim olunmuş tələt paşanın histiocytoma dog lip teleqramları yenə də sübut kimi gəbul olunmur, sənədlərin ekspertizasını keçirən berlin kriminalistika bürosunun ekspertləri sənədlərin saxta olduğu histiocytoma dog lip qənaətinə gəlirlər.

Uruqvay, argentina, rusiya, kanada, livan, fransa, isveçrə, italiya və venesuelanın qərarları birinci səbəblə – yəni bu ölkələrdəki erməni azlığının təsiriylə, yunanıstan və yunan kiprinin qərarları türkiyəyə qarşı düşmən münasibətlə, vatikanın qərarı din faktoruyla izah edilir. Fransa və italiyanın qərarlarının arxasında türkiyənin avropa birliyinə üzv olmasının histiocytoma dog lip qarşısını almaq niyyətinin dayandığı bəllidir. Hollandiya, belçika, almaniya, isveçrə və polşanın qərarları da oxşar motivdən qaynaqlanır. Eyni zamanda almaniya, slovakiya və latviya tarixən qətliamlar törətmiş ölkələr kimi özlərinə ortaq histiocytoma dog lip axtarırlar. Yəni soyqırım törədən tək biz deyilik…

ABŞ konqresinin nümayəndələr palatasının üzvü, ohayo ştatından seçilmiş jan şmidt uydurma erməni soyqırımını tanımadığı üçün histiocytoma dog lip ermənilərin qəzəbinə tuş gəlmişdir. J. Smidt bildirib ki, 1915-ci il hadisələrini soyqırım kimi qiymətləndirmək doğru deyil: konqresin üzvü kimi heç vaxt erməni soyqırımı haqqında layihələrə səs histiocytoma dog lip verməmişəm. Hər zaman hesab etmişəm ki, bu məsələ konqresin problemi deyil. Bu problemin birdəfəlik həlli üçün mütəxəssislərdən ibarət müstəqil beynəlxalq komissiyanın histiocytoma dog lip yaradılması fikrini dəstəkləyirəm.

J. Şmidt xatırladıb ki, ABŞ-ın bir sıra nüfuzlu alimləri də 1915-ci ildə baş vermiş faciəvi hadisələr üçün soyqırım ifadəsinin istifadəsinin histiocytoma dog lip doğru olmadığını bəyan ediblər. Bu alimlər arasında prinston universitetindən məşhur tarixçi bernard levis və histiocytoma dog lip norman itzkovits, kaliforniya universitetindən stenford şav, lusvill universitetindən justin makkarti, massaçusets universitetindən günter levi və brayan uilyams, boston universitetindən david fromkin, brandis universitetindən aviqdor levi, tennessi texniki universitetindən maykl günter, corc vaşinqton universitetindən roderik davidson, hunter kollecindən pyer oberlinq, xarici siyasət araşdırmaları institutundan maykl radu və hərbi tarixçi edvard histiocytoma dog lip erikson kimi elm adamları var.

Ukraynanın xarkov vilayətinin izyum şəhər şurası 2010-cu ildə erməni soyqırımı nın tanınması haqqında qəbul etdiyi 2009-cu il tarixli qərarı ləğv edib. Bu barədə şəhər şurasının növbəti sessiyasında qərar qəbul olunub. İzyum meri şəhər şurasının qərarı ləğv etməsi ilə bağlı krımın histiocytoma dog lip azərbaycanlı icmasının rəhbəri rəhim hümbətova və ukrayna azərbaycanlıları konqresinin krım histiocytoma dog lip təşkilatına müvafiq məktub göndərib. Rəhim hümbətov bildirib ki, erməni soyqırımı nın tanınması haqqında qərarın ləğvinə uzunmüddətli əmək sərf histiocytoma dog lip edərək nail olublar: bu qərar ukrayna qanunvericiliyinə zidd idi və yerli idarəetmə orqanının histiocytoma dog lip belə bir qərar qəbul etməyə səlahiyyəti yoxdur. Biz həmçinin şəhər şurasının qəbul etdiyi bu qərara hüquqi qiymət histiocytoma dog lip verilməsi üçün izyum prokurorluğuna müraciət etmişdik. Uzunmüddətli mübarizədən sonra qanunsuz və ədalətsiz qərarın ləğvinə nail olduq. Artıq erməni soyqırımının tanınması ilə bağlı qərarların beynəlxalq səviyyədə ləğv histiocytoma dog lip olunması üçün mübarizə aparmaq vaxtı çatıb. Bunun üçün əsaslar lazım olduğundan da kifayət qədərdir. Xatırladaq ki, bu, bütün dünyada erməni soyqırımının tanınması barədə qərarın ləğvinə dair ilk histiocytoma dog lip haldır [28].

RELATED_POSTS